Hoe werkte de grondexploitatie-geldmaakmachiene?

Deel 1. | Deel 2. | Deel 3. | Deel 4.Deel 5a. | Deel 5b. | Deel 5c. | Deel 5d.  | Deel5e. | Deel 6a. | Deel 6b. | Deel 6c | Deel 6d | Deel 6e |

Gemeentes verdienden vanaf de jaren 90 een boel aan de aan- en verkoop van grond, het bouwrijp maken en het ontwikkelen van grootschalige woningbouw. Gemeenten haalden soms wel ‘12% van hun inkomsten uit grond- of bouwexploitaties’ (bron).  Dat wordt wel actief grondbeleid genoemd.

Het belangrijkste verdienmodel was het transformeren van landbouwgrond in woonwijken of bedrijventerreinen. Daarmee steeg de grond fors in waarde. Via het bestemmingsplan kon worden afgebakend waar wel en niet gebouwd mocht worden en zo kon de gemeente haar belangen goed behoeden voor al te veel concurrentie. Door met politieke middelen van ruimte een schaars goed te maken, zijn de prijzen van grond, huizen en bedrijventerreinen de afgelopen decennia enorm gestegen. Dit alles ging gepaard met forse winsten voor alle betrokkenen: speculanten, ontwikkelaars, bouwbedrijven, makelaars, banken en overheden.

Gemeenten speelden in dit spel een, volgens sommigen, dubieuze dubbelrol (bron). Ze konden beslissen waar nieuwe ontwikkelingen zouden plaatsvinden en waren tegelijkertijd een van de ontwikkelende partijen met een financieel oogmerk. Het aanpassen van bestemmingsplannen was een lucratieve business.

Door de enorme winsten leken de spelers de risico’s wat uit het oog te verliezen met als gevolg dat veel gemeenten nu stukken land bezitten waarvan de waarde veel lager is dan de prijs die er ooit voor betaald is. Met boekhoudkundige trucjes zouden sommige gemeenten de schade verdoezelen.

‘De praktijk van actief grondbeleid voor woningbouw dateert van net na de Tweede Wereldoorlog. Voor infrastructuur bestond het al eerder: in de 19de eeuw warden grote infrastructurele werken, met name kanalen en spoorwegen, aangelegd nadat de grond door overheden was verworven (…). Om die aanleg te bespoedigen kon de overheid sinds halverwege de 19de eeuw ook gebruik maken van onteigening’. (Buitelaar, 2010)

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s